Antalya'da COP31 kapsamında düzenlenen basın toplantısında konuşan BM İklim Değişikliği Yürütme Sekreteri Simon Stiell, Dünya Meteoroloji Örgütü Genel Sekreteri Celeste Saulo ve Wellcome İklim ve Sağlık Direktörü Alan Dangour, iklim değişikliğinin insan sağlığı üzerindeki ağır sonuçlarına dikkat çekti. 2026 yılının rekor sıcaklıklarla geçtiği uyarısında bulunan uzmanlar, güçlü El Niño etkisiyle 2027 yılında da yeni sıcaklık rekorlarının görülebileceğini ifade etti. Uzmanlar, özellikle çocukların, hamilelerin, yaşlıların ve açık havada çalışanların korunması için acil adımlar atılması çağrısında bulundu.
“İKLİM KRİZİ ARTIK PANDEMİ BOYUTLARINDA KÜRESEL BİR SAĞLIK KRİZİ”
Antalya'da başlayan COP31 sürecinde, iklim krizi nedeniyle dünyanın tehlikeli derecede ısındığını ifade eden Stiell, şunları söyledi:
"Dünya tehlikeli derecede ısınıyor. Güney Asya'da yüz milyonlarca insan aşırı sıcağa maruz kalıyor. Kuzey Yarımküre'de yaz aylarında yaşanan sıcak hava dalgaları sıcaklık rekorlarını kırdı ve Avrupa genelinde tahminen 50 bin kişinin ölümüne neden oldu. İklim değişikliği çok fazla insan için ölümcül. Süper El Niño, iklim etkilerini hızlandırarak ölümcül bir çifte darbe vuruyor. İklim krizi artık pandemi boyutlarında küresel bir sağlık krizi. Zehirli kirlilikten aşırı sıcağa ve iklim felaketlerinin sağlık sistemleri ile altyapıyı altüst etmesine kadar birçok olumsuz etkiyle karşı karşıyayız. Bunu küresel gündeme taşıdıkları için Wellcome, Dünya Sağlık Örgütü (WHO) ve diğer kuruluşlara teşekkür ediyorum. Bu hayati konuyu ve bin anne sağlığı uzmanıyla yapılan bir anketten elde edilen yeni ve etkileyici verileri daha ayrıntılı olarak ele almayı uzman Alan'a bırakıyorum. Artan sıcaklığın gebelik, yenidoğanlar ve anne sağlığı üzerindeki etkileri, iklim krizinin izlerini taşıyan bir başka sağlık felaketidir. Bunun temel nedeni, insanlığın hâlâ devasa miktarlarda kömür, petrol ve gaz yakması ve ormanları yok etmesidir."
“BU COP'TA ÜLKELER BİR SEÇİMLE KARŞI KARŞIYA”
Bu yılki COP'un, gerçek dünyada fark yaratacak pratik çözümleri ilerletmekle ilgili olduğunu ifade eden Stiell, "Türkiye ve Avustralya'nın rehberliğinde ve Belém'deki COP30'da elde edilen hayati ilerlemeye dayanarak sağlık, bu COP'ta yine merkezde yer alacak. Bu aynı zamanda, hâlihazırda 200 milyon dolardan fazla fon sağlayan İklim ve Sağlık Fon Sağlayıcıları Koalisyonu aracılığıyla da gerçekleşiyor. Bugün bu fon daha da büyüdü. Bu küresel sağlık krizine yönelik çözümler elimizin altında. Bunlar, elektrifikasyon gibi konular da dahil olmak üzere Eylem Gündemi'nin her yerinde yer alıyor. Bu COP'ta ülkeler bir seçimle karşı karşıya: Elektrik ya da şok. Küresel ekonomiyi elektrik çağına göre yeniden yapılandırmak ya da aileler, firmalar ve hükümetler için devam eden fosil yakıt maliyetlerinin oluşturduğu yükü kabul etmek. Elbette buna sağlık sistemleri de dâhil. Verimli elektroteknoloji ve temiz enerji, devam eden fosil yakıt maliyet krizine karşı hem gezegeni ısıtan kirliliğe hem de hızla artan hane halkı maliyetlerine yönelik hayati bir çözümdür” dedi.
“YİNE BİR DİZİ REKOR KIRILDIĞINI BİLDİRİYORUZ”
Dünya Meteoroloji Örgütü Genel Sekreteri Celeste Saulo ise yaşanan iklim krizinde kaybedecek zamanın olmadığını belirterek şunları söyledi:
"Dünya Meteoroloji Örgütü bugün 2026 İklim Durumu Güncellemesi'ni yayımlıyor. Bu rapor, COP31'deki tartışmalarımızın merkezine bilimsel kanıtları getiriyor. Bilimsel veriler son derece sağlam. Yine bir dizi rekor kırıldığını bildiriyoruz ve mevcut sera gazı seviyeleri, ufukta bir sonun görünmediğini ortaya koyuyor. Son 12 yıl kayıtlara geçen en sıcak yıllar oldu. Son dört yıl, yani 2023, 2024, 2025 ve 2026 ise en sıcak dört yıl olarak kayda geçti. Ocak-Eylül döneminde küresel ortalama sıcaklık, sanayi öncesi dönemin ortalamasının yaklaşık 1,47 derece üzerinde seyretti. Güçlü El Niño etkisi dikkate alındığında, 2026 yılının tamamında sıcaklıkların daha da artması muhtemeldir. El Niño'nun küresel sıcaklıklar üzerindeki en büyük etkisinin oluşumundan sonraki yılda meydana geldiğini biliyoruz. Bu nedenle 2024 kayıtlara geçen en sıcak yıl oldu ve bu yüzden 2027'de de rekor kırılabilecek bir yıla hazırlanmalıyız. Gerçekten de 2026-2027 El Niño'su olağanüstü. Daha önce izlediğimiz El Niño olaylarından oldukça farklı. Dünya Meteoroloji Örgütü, El Niño'nun merkez üssü olan tropikal Pasifik'te deniz yüzeyi sıcaklığının ortalamanın 0,5 derece üzerine çıkması durumunda El Niño ilan eder. Kasım 2026 ile Ocak 2027 arasında bu seviyenin neredeyse dört katına çıkabileceğini tahmin ediyoruz."
“900 MİLYON İNSAN İÇİN RİSKLERİ ARTIRDI”
Saulo, konuşmasını şöyle sürdürdü:
"Okyanus ısısı art arda onuncu yıldır rekor seviyede yüksek seyrediyor. Deniz yüzeyi sıcaklıkları 2026 yılı boyunca aylık rekor seviyelere ulaştı. Deniz seviyesi de rekor seviyeye ulaşarak alçak kıyı bölgelerinde yaşayan 900 milyon insan için riskleri artırdı. Hava olaylarının şiddeti artıyor ve bunun etkilerini her gün haber başlıklarında, ekonomimizde ve sağlığımızda görüyoruz. Aşırı sıcak hava dalgaları, tropikal siklonlar ve şiddetli yağışlar tarihsel verilerin bizi hazırladığından daha hızlı şekilde şiddetleniyor. İnsan ve ekonomik maliyet kabul edilemeyecek kadar yüksek. 2026 yılında milyonlarca insan dayanılmaz sıcaklara maruz kaldı ve bu durum yalnızca Avrupa'da on binlerce fazla ölüme yol açtı. Hindistan, Pakistan, Asya'nın ve Kuzey Amerika'nın büyük bölümleri tehlikeli sıcak hava dalgalarından etkilendi. Güney Yarımküre'de yaz mevsimine doğru ilerlerken bunun daha fazlasını göreceğiz."
“ORTAK ÇABALAR SONUÇ VERİYOR”
Çin ve Nepal'deki felaketlerin, yüksek dağlık bölgelerdeki doğal afetlerin aşağı havzalardaki topluluklar için oluşturduğu tehlikeyi gösterdiğini belirten Saulo, şunları söyledi:
"COP31 toplanırken Güney Amerika ve Afrika'nın bazı bölgelerinde yıkıcı seller, Asya-Pasifik ve Orta Amerika ülkelerinde ise kuraklık yaşanıyor. Bugün burada bulunmamın bir diğer nedeni de umut mesajı vermektir. Çünkü hep birlikte gösterdiğimiz ortak çabalar sonuç veriyor. Çoklu tehlike erken uyarı sistemlerine sahip olduğunu bildiren ülke sayısı 2015'te 56 iken 2025'te 136'ya yükseldi. Bu da birlikte hareket ettiğimizde ilerlemenin mümkün olduğunu gösteriyor. COP'ta, Herkes İçin Erken Uyarılar hedefine ulaşma yolunda kaydedilen ilerlemeyi değerlendireceğiz. Herkes için hayat kurtaran erken uyarılar sağlamak yalnızca bir BM girişimi değil, dünyanın karşı karşıya olduğu varoluşsal tehdide verilen bir yanıttır. Ancak erken uyarılar, onları destekleyen gözlem ve veri sistemleri kadar güçlüdür. Bugün gördüğümüz ilerleme, bu El Niño olayını önceden tahmin etmemize yardımcı olan küresel gözlem sistemine yapılan onlarca yıllık yatırımın sonucudur. COP31'e mesajımız nettir: Dünyanın her yerinde sürdürülen gözlemler her zamankinden daha önemlidir. Kör uçuş yapmayı göze alamayız. COP31'de acilen alınması gereken ve bu varoluşsal tehditle mücadeleyi destekleyecek finansmanı sağlayacak kararlara ihtiyacımız var."
“İNSANLARIN YAŞAMLARI VE GEÇİM KAYNAKLARI TEHLİKEDE”
Wellcome İklim ve Sağlık Direktörü Alan Dangour ise Dünya Meteoroloji Örgütü'nün İklim Durumu Raporu'nun kasvetli bir tablo çizdiğini belirterek şöyle konuştu:
"Atmosferimizdeki sera gazlarının şimdiye kadarki en yüksek konsantrasyonları, karada ve okyanusta rekor kıran sıcaklıklar, deniz buzundaki endişe verici erime, deniz seviyesindeki yükselme ve daha önce hiç görmediğimiz ölçekte bir El Niño yaşanıyor. Bunların hiçbiri sürpriz olmamalı. Dünyanın en iyi bilim insanları yıllardır bunun yaşanabileceğini söylüyor. Ancak yıllardır duyduğumuz uyarılara verilen yanıt yeterince büyük ve hızlı değil. Bu da önemli, çünkü insanların yaşamları ve geçim kaynakları tehlikede. Aslında bu hikâyenin merkezindeki asıl unsur atmosfer, toprak, okyanus ya da buz değil; biziz. Siz, ben, ailelerimiz ve topluluklarımız. İklim müzakerelerinde yeterince odaklanmadığımız şey insanlar."
“HER YIL 3 MİLYONDAN FAZLA İNSANI ÖLDÜRDÜĞÜ TAHMİN EDİLİYOR”
Dangour, insan sağlığına odaklandıklarını belirterek şunları kaydetti:
"Fosil yakıtların yakılması ve insan kaynaklı iklim değişikliğinin, fosil yakıt kaynaklı hava kirliliği ve aşırı sıcaklar nedeniyle her yıl 3 milyondan fazla insanın ölümüne yol açtığı tahmin ediliyor. Milyonlarca insanın sağlığı ve refahı da olumsuz etkileniyor."
“77 ÜLKEDE DAHA TEMİZ HAVA SAYESİNDE YILDA 300 BİNDEN FAZLA ÖLÜM ÖNLENİYOR”
Dangour, aşırı kuraklığın 2025 yılında dünyanın kara alanlarının yaklaşık yüzde 52'sini en az bir ay boyunca etkilediğini belirterek şunları söyledi:
"Ancak bu hikâyenin olağanüstü yanı, ne yapmamız gerektiğini biliyor olmamızdır. Son on yılda fosil yakıtlardan kaynaklanan hava kirliliğinin azaldığı en az 77 ülkede, daha temiz hava sayesinde yılda 300 binden fazla ölüm önleniyor. Elektrifikasyon ve temiz enerji hem hayat kurtaracak hem de sağlık hizmetleri maliyetlerini düşürecektir."
“300 MİLYON DOLARLIK ORTAK BİR TAAHHÜTTE BULUNDUK”
Dangour, sözlerini şöyle tamamladı:
"Aşırı hava olaylarından kaynaklanan ölümleri önlemek için ısı erken uyarı sistemleri hâlihazırda kullanılmaktadır. Uyum önlemleri hayat kurtaracaktır ve bugün yapılacak yatırımlar, gelecekte çok daha yüksek maliyetlerin önüne geçecektir. Wellcome olarak biz de üzerimize düşeni yapıyoruz. İklim ve sağlık çözümlerini hızlandırmak amacıyla 35'ten fazla hayır kurumu ile güçlerimizi birleştirdik ve Belém'deki COP31'de İklim ve Sağlık Fon Sağlayıcıları Koalisyonu'nu kurarak başlangıçta 300 milyon dolarlık ortak bir taahhütte bulunduk. İlk yıl içerisinde aşırı sıcaklık, hava kirliliği, iklime duyarlı bulaşıcı hastalıklar ve veri sistemleri için 225 milyon dolardan fazla kaynak sağlandı. Ayrıca koalisyon, yeni ve mevcut fon sağlayıcılardan 150 milyon dolarlık ek taahhüt aldı. İklim değişikliğinin dünyanın dört bir yanındaki toplulukları sert şekilde etkilediği ve benzeri görülmemiş bir El Niño'nun yaşandığı bu dönemde, hepimiz harekete geçmeliyiz."
“İKLİMİN DURUMU, İNSAN SAĞLIĞININ EN BÜYÜK GÖSTERGESİDİR”
Dangour, sözlerini şu ifadelerle tamamladı:
"Çocuklar, hamile kadınlar, açık havada çalışanlar ve yaşlılar gibi iklim değişikliğine karşı en savunmasız kesimleri korumak zorundayız. COP31 ve sonrasında umudum, hükümetlerin ve işletmelerin içinde bulunduğumuz anın gerekliliklerini yerine getirmeleridir.
İklim değişikliğine verdiğimiz yanıtın merkezine insan sağlığını ve refahını koymalıyız. Başarıyı yalnızca emisyon hedefleriyle ya da sıcaklık artışlarıyla değil, kurtarılan hayatlar ve iyileştirilen sağlık sonuçlarıyla ölçmeliyiz. Çünkü iklimin durumu, gerçekte insan sağlığının durumunun en büyük göstergesidir. İklim müzakerelerine insanların hayatları buna bağlıymış gibi yaklaşmalıyız; çünkü gerçekten de öyle."
