Son yılarda Antalya’nın farklı bölgelerinde oto park alanlarının plan değişikleriyle belediye hizmet alanı, kamu hizmet alanı veya park gibi farklı kullanımlara dönüştürülmesi tartışma konusu oldu. Kent genelinde trafik ve park krizi yaşanırken TMMOB Şehir Plancıları Odası Antalya Şubesi konuya ilişkin açıklamada bulundu. Yapılan açıklamada, kentte trafik yoğunluğunun artık yalnızca bir ulaşım sorunu değil yaşam kalitesini doğrudan etkileyen kritik bir mesele olduğu vurgulandı. Açıklamada kamusal ihtiyacın başka bir kamusal ihtiyacın ortadan kaldırılması pahasına karşılanmayacağı ifade edildi.
“OTOPARK ALANLARI PLAN TADİLATLARIYLA YOK EDİLEMEZ”
Antalya’nın ulaşım altyapısı kamusal bir hak olduğu ifade edilen açıklamada ise şu sözlere yer verildi: “Antalya’da son yıllarda farklı ilçe ve bölgelerde, imar planlarında “otopark alanı” olarak ayrılmış kamusal alanların, plan değişiklikleri yoluyla Belediye Hizmet Alanı, Kamu Hizmet Alanı, park veya benzeri başka kullanımlara dönüştürülmesi yönünde giderek yaygınlaşan bir planlama pratiği ile karşı karşıyayız. Belediye Hizmet Alanları ve Kamu Hizmet Alanları, kentte kamusal hizmetlerin yürütülmesi, kamu kurumlarının yurttaşlara erişilebilir hizmet sunabilmesi ve sosyal/idari ihtiyaçların karşılanması açısından elbette gereklidir. Ancak bir kamusal gereksinimin karşılanması, başka bir kamusal hakkın ortadan kaldırılması pahasına gerçekleştirilemez.
OTOPARK ALANLARI YALNIZCA ARAÇLARIN BIRAKILDIĞI BOŞ ALANLAR DEĞİLDİR
Otopark alanları; ulaşım sisteminin, trafik güvenliğinin, afet ve acil durum erişiminin, yaya hareketliliğinin, toplu taşıma entegrasyonunun ve gündelik kent yaşamının ayrılmaz bir parçasıdır. Antalya’da kent içi trafik artık yalnızca bir “yoğunluk” sorunu olmaktan çıkmış; yaşam kalitesini, ekonomik işleyişi, afet/acil müdahale kapasitesini ve kamusal erişilebilirliği doğrudan etkileyen kritik bir kent sorunu haline gelmiştir. Bu nedenle, Antalya’da ulaşım altyapısını zayıflatacak hiçbir plan değişikliği sıradan bir teknik düzenleme olarak görülemez. Trafiğin afet boyutuna ulaştığı bir kentte, mevcut otopark alanlarının azaltılması, kaldırılması veya belirsiz plan notlarıyla işlevsiz hale getirilmemesi aksine arttırılması gerekmektedir.
EŞDEĞER OTOPARK ALANI GÖSTERİLMELİDİR
Planlama mevzuatının ve şehircilik ilkelerinin temel yaklaşımı açıktır: Sosyal ve teknik altyapı alanları zorunluluk olmadıkça kaldırılamaz, küçültülemez veya yerleri değiştirilemez. Zorunlu bir değişiklik yapılacaksa, kaldırılan alanın hizmet ettiği bölgede, erişilebilir mesafede, yüzölçümü ve konum özellikleri bakımından eşdeğer yeni bir alan ayrılması gerekir. Otopark alanı kaldırılıyorsa, bu alanın yerine aynı hizmet etki alanında, yürüme mesafesi içinde, gerçekten kullanılabilir ve uygulanabilir eşdeğer otopark alanı gösterilmelidir.
KRİZİ DERİNLEŞTİREN BİR MÜDAHALEYE DÖNÜŞÜR
“Park alanının zemin altına otopark yapılabilir”, “ileride çözülür”, “kamu hizmeti ihtiyacı vardır” gibi genel ve belirsiz ifadeler, kaldırılan otopark alanının eşdeğer biçimde karşılandığı anlamına gelmez. Bir alanın eşdeğer sayılabilmesi için kapasitesi, erişimi, giriş-çıkış düzeni, trafik etkisi, uygulama yöntemi, mülkiyet durumu, etaplama programı ve hizmet edeceği nüfus açık biçimde ortaya konulmalıdır. Aksi halde plan değişikliği, kentin ulaşım altyapısını güçlendirmek yerine mevcut krizi derinleştiren bir müdahaleye dönüşür.
BİLİMSEL BİR PLANLAMA YAKLAŞIMIDIR
Antalya’nın bugün ihtiyacı olan şey, planlarda var olan otopark alanlarının birer birer azaltılması değil; bütüncül ulaşım politikası içinde otopark, toplu taşıma, yaya ve bisiklet erişimi, afet/acil müdahale güzergâhları ve kamusal hizmet alanlarının birlikte ele alındığı bilimsel bir planlama yaklaşımıdır. Antalya’da mevcut otopark alanlarını azaltan, kaldıran veya başka kullanımlara dönüştüren plan değişikliklerinden vazgeçilmelidir. Zorunlu olduğu iddia edilen her plan değişikliğinde, kaldırılan otopark alanı için aynı hizmet etki alanı içinde, yürüme mesafesinde, uygulanabilir ve eşdeğer yeni otopark alanı ayrılmalıdır.
KENT HAKKINI VE KAMU YARARI VURGUSU
Plan değişiklikleri yalnızca parsel veya ada ölçeğinde değil; ulaşım sistemi, trafik yükü, afet/acil müdahale kapasitesi, yaya erişimi ve kamu yararı bütünlüğü içinde değerlendirilmelidir. Belediye Hizmet Alanı ve Kamu Hizmet Alanı ihtiyacı, kentin ulaşım altyapısını zayıflatmadan, mevcut kamusal donatı dengesini bozmadan ve plan bütünlüğünü parçalamadan karşılanmalıdır. Antalya’nın planlı gelişimini, kamusal alanlarını ve ulaşım altyapısını zayıflatan bu tür uygulamaların takipçisiyiz. Mesleki sorumluluğumuz gereği, kent hakkını, kamu yararını ve planlama ilkelerini savunmaya devam edecek; gerekli idari, hukuki ve mesleki girişimleri kararlılıkla sürdüreceğiz. Antalya’nın geleceğini ilgilendiren otopark alanlarının varlığı döngüsel yönetimler çerçevesinde günübirlik kararlarla eksiltilemez. Otopark alanları, plan değişikliklerinin kolayca vazgeçilecek rezerv alanları değildir. Ulaşım altyapısı bir kent hakkıdır; bu haktan taviz verilemez.”
