Turizm cennetti Antalya’da tarih ve kültürel yapılarda dikkat çeken simgeler arasında yerini aldı. Pek çok medeniyet ev sahipliği yapan Antalya’nın pek çok yerinde tarihin ve kültürel mirasın kalıntıları milyonlarca kişi tarafından ziyaret ediliyor. Bunlar arasında ise kentin merkezinde yer alan hanlarda yer alıyor. Ancak Antalya’da tarihi kayıp hanları ne yazık ki yüz yıllar önce tarihin tozlu raflarında kaldı.
ANTALYA’NIN 9 HANI TARİHİ SAYFALARDA KALDI
Osmanlı seyyahı Evliya Çelebi’nin Seyahatnamesi’nde yer alan kayıtlara göre 17. yüzyılda Antalya’da tam 9 handan bahsediyor. 1672’de Antalya’yı gecen Evliya Çelebi Kaleiçi ve çevresindeki hanları da Seyahatname ’sinde yer verdi. Evliya Çelebi’nin Seyahatnames’inde Bezir, Kapan, Pirinç, Muratpaşa, Çavuş, Urum Ali, Dovalı, Serçe ve surların dışında bir dev: Dizdar Cafer Ağa Hanı olmak üzere 9 hana yer verdi.
Günümüzde ise bu yapılardan hiçbiri ayakta kalmadı. Tarihi kayıtlar ve akademik araştırmalar, Antalya’nın ticaret hafızasında önemli yer tutan bu yapıların zamanla depremler, yangınlar ve modern şehirleşme sürecinde tamamen ortadan kalktığını bir kez daha gösterdi.
8 HAN KENTİN İÇİNDE BİR HAN KENTİN DIŞINDA
Araştırmalara göre, 8 han surların (Kaleiçi’nde) içinde yer alırken, Dizdar Cafer Ağa Hanı surların dışında, bugünkü Kale Kapısı, Saat Kulesi, Kazım Özalp Caddesi ve Kapalı Yol Dönerciler Çarşısı çevresinde bulunduğu görüldü. Evliya Çelebi, Bezir ve Kapan hanlarının liman gümrüğünün hemen yakınında yer aldığını aktarırken, diğer hanların ise kentin ticaret aksını oluşturan çarşı sokaklarına yayıldığını kaydetti.
TİCARETİM KALBİ BU HANLARDA ATTI
Evliya Çelebi’nin Seyahatname ‘sinde yer alan bilgiler, 17. yüzyılda Antalya’nın önemli bir liman ve kervan ticaret merkezi olduğunu ortaya koyarken, akademik değerlendirmelere göre sur içindeki ticaret alanlarının yetersiz kalmasıyla birlikte kervanların konakladığı ve malların depolandığı ticaret ağı sur dışında, bugünkü Kale Kapısı ve Kapalı Yol çevresinin de bu dönemde kentin ekonomik merkezlerinden biri olduğunu gösterdi.
DOĞAL AFETLERDE YIKILDILAR
Tarihçiler, Antalya’nın tarihi boyunca yaşadığı büyük yangınlar, depremler ve 19 ila 22. yüzyıldaki kentleşme çalışmaları sırasında bu hanların tamamen ortadan kalktığını aktarıyor. Günümüzde ise yalnızca daha geç dönemlerde inşa edilen İki Kapılı Han ve Tek Kapılı Han gibi sınırlı sayıdaki tarihi hanlara ulaşılabiliyor. Bu durum, Antalya’nın ticaret tarihinin önemli yapı taşlarının büyük bölümünün yalnızca yazılı kaynaklarda yaşamaya devam ettiğini ortaya koydu.
