Antalya'nın Toroslar'dan Akdeniz'e uzanan su sistemi yeni düzenleme ile daha sıkı kurallara bağlandı. Sulak alanların yalnızca üzerindeki su varlığı ile değil, onları besleyen kaynaklar, dereler ve akarsularla birlikte korunmasını öngören düzenleme; suyun kaynağından alınmasından akarsu yatağındaki canlı yaşamına kadar birçok alanı kapsıyor. Özellikle sulama ve içme suyu amacıyla kullanılan su yapılarının aşağı havzaya bırakmak zorunda olduğu su miktarının yeniden ele alınması, Antalya'daki su yönetimi açısından önem taşıyor.
HES PROJELERİ AÇISINDAN DA AYRI BİR ÖNEM TAŞIYOR
Yeni düzenlemenin Antalya açısından en dikkat çekici başlıklarından biri, sulak alanları besleyen akarsulardan taşınan suyun kentte tarımsal sulama, içme suyu ve enerji üretimi amacıyla kullanılması oldu. Bu kaynaklar aynı zamanda doğal yaşamın devamlılığı açısından da kritik öneme sahip. Yönetmeliğin diğer önemli ayağını ise çevresel akış oluşturuyor. Enerji, sulama ve içme suyu amacıyla kullanılan su yapılarında akarsuyun menbaasındaki ekosistemin ve buna bağlı bitki ve hayvan türlerinin yaşamını sürdürebilmesi için belirlenen miktarda suyun kesintisiz olarak akarsu yatağına bırakılması gerektiği vurgulandı. Bu hüküm, Antalya'da yıllardır tartışma konusu olan HES projeleri açısından da ayrı bir önem taşıyor.
YIL BOYUNCA EKOLOJİK BÜTÜNÜYLE DEĞERLENDİRİLMESİ HEDEFLENDİ
Özellikle Gündoğmuş'taki Alara Çayı üzerinde planlanan HES projeleri nedeniyle suyun kullanım şekli, akarsu ekosistemi ve yöre halkının talepleri uzun süredir tartışma konusu olmuştu. Alara Çayı üzerinde daha önce planlanan üç HES projesi yargı süreçlerinin ardından iptal edilmişti. Son dönemde ise Alara Çayı üzerinde yeniden HES projelerine ilişkin tartışmalar gündeme geldi. Bölge halkı, çayın doğal yapısının ve yaban hayatının zarar görebileceği yönündeki endişelerini dile getirirken, yeni düzenleme ile birlikte bu tür projelerde yalnızca enerji üretimi değil, projenin akarsuyun aşağı bölümündeki yaşamı ne ölçüde sürdürebileceği de daha belirgin bir kriter haline geldi. Düzenleme ayrıca sulama mevsimi dışında ekosistemin ihtiyacına göre ilave su bırakılabilmesinin önünü açtı. Böylece bir akarsuyun yalnızca sulama veya enerji üretimi açısından değil, yıl boyunca ekolojik bütünüyle değerlendirilmesi hedeflendi.
BELİRLİ KOŞULLARLA DEVAMINA İZİN VERİLECEĞİ KARARLAŞTIRILDI
Antalya açısından bir diğer önemli başlık ise sulak alanların koruma bölgelerinde tarımsal faaliyetlere getirilen şartlar oldu. Belirli koşullarda tarımsal kullanıma izin verilirken, yeni faaliyetlerde organik üretim şartı öne çıktı. Kamu mülkiyetindeki arazilerde ise koruma bölgelerinin ilan edilmesinden sonra yeni tarım alanı açılmayacağı da getirilen şartlar arasında yer aldı. Mevcut kullanımların ise belirli koşullarla devamına izin verileceği kararlaştırıldı.
GÖL VE BATAKLIKLARLA SINIRLI OLMADIĞINI ORTAYA KOYDU
Hal böyle olunca, tarım arazileri ile su kaynaklarının iç içe olduğu Antalya'da sulak alanların çevresindeki arazi kullanımının da yeniden tartışılabileceğini işaret etti. Öte yandan düzenleme, sulak alanların yalnızca doğal göl ve bataklıklarla sınırlı olmadığını ortaya koydu. Maden faaliyetleri, kum veya malzeme alımı sonucunda oluşan ve geçici ya da sürekli su ile dolan suni su çukurları da yönetmelikte ayrıca tanımlandı. Antalya'da madencilik faaliyetleri ve su kaynaklarının korunmasına ilişkin tartışmalar dikkate alındığında, bu yeni tanımın da kentteki bazı alanlar açısından takip edilmesi gereken başlıklardan biri olması bekleniyor.
EKOSİSTEM UNSURU OLARAK ELE ALINMASI GEREKTİĞİNİ ORTAYA KOYDU
Yeni düzenlemenin Antalya açısından asıl sonucu ise şu soruda ortaya çıktı: Kentin su kaynaklarının ne kadarının insan kullanımı için ayrılacağı, ne kadarının ise doğanın devamlılığı için bırakılacağı nasıl belirlenecek? Özellikle kuraklık, artan su ihtiyacı, tarımsal sulama ve enerji yatırımlarının aynı su kaynakları üzerinde oluşturduğu baskı, yeni dönemde Antalya'da suyun yalnızca ekonomik bir kaynak değil, aynı zamanda korunması gereken bir ekosistem unsuru olarak ele alınması gerektiğini ortaya koydu.
