Antalya’da düzenlenen Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Konferansı (COP31) kapsamında yapay zekânın iklim üzerindeki etkileri gündeme geldi. BM İklim Değişikliği Yürütme Kurulu Başkanı Simon Stiell, 16 Kasım 2026 tarihinde gerçekleştirilen Yapay Zekâ Konulu Yüksek Düzeyli Yeşil Dijital Eylem Yuvarlak Masa Toplantısı’nda yaptığı konuşmada, yapay zekâ teknolojilerinin beraberinde getirdiği enerji tüketimi, çevresel maliyetler ve küresel eşitsizliklere dikkat çekti.

Cop31’De Sert Uyarı! Yapay Zeka Krizi Büyüyor (2)

VERİ MERKEZLERİ ELEKTRİK SİSTEMLERİNİ ZORLUYOR

Yapay zekâ ve diğer gelişmiş teknolojilerin hem büyük fırsatlar hem de ciddi riskler barındırdığını belirten Stiell, şu sözlere yer verdi;

“Hem büyük potansiyel hem de büyük tehlikeler barındıran teknolojik bir dönemeçteyiz. Yapay zekâ ve diğer öncü teknolojiler iki ucu keskin bir kılıç gibidir. Önümüzdeki görev, tehlikeli uçlarını köreltmek, katalitik yönlerini keskinleştirmek ve bu teknolojileri sorumlu bir şekilde kullanmaktır. İnsanlardan daha iyi bir yarın vaadi karşılığında bugün daha yüksek faturaları, gezegeni ısıtan daha fazla kirliliği ve daha derin eşitsizliği kabul etmelerini isteyemeyiz.

Cop31’De Sert Uyarı! Yapay Zeka Krizi Büyüyor (3)

Yapay zekânın faydaları, artan maliyetlerinden daha ağır basmalıdır. Ve bu faydalar her ülkeye ulaşmalıdır. Yapay zeka ve daha geniş anlamda teknoloji endüstrisi, artan enerji ve emisyon ayak iziyle yüzleşmek zorundadır. Veri merkezlerinden gelen talep, elektrik sistemlerini zorluyor. Fosil yakıtların bu artan talebi karşıladığı yerlerde kirlilik artıyor ve iklim hedeflerimize yaklaşmak yerine daha da uzaklaşıyoruz. Altyapı maliyetleri yansıtıldığında, hane halkları ve işletmeler ödemek zorunda kalır. Bazı geliştiriciler, şebeke kısıtlamalarını aşmak için kendi arazilerinde doğalgaz santralleri kurmaya yöneliyor.

Cop31’De Kritik Rapor Ortaya Çıktı (4)

Fosil yakıtların şebekeden çıkarılması, bunların atmosfere salınan emisyonlarını ortadan kaldırmaz ve kontrolsüz küresel ısınma, yapay zeka şirketlerinin bağlı olduğu ekonomileri yok eder. Dahası, dezenformasyon yayan, bilimi baltalayan, toplumları bölen ve serveti yoğunlaştıran yapay zeka, sektörün dayandığı kamu güvenini zedeliyor. Yerel halk, su kaynakları, enerji faturaları ve çevre konusunda endişelenerek veri merkezlerine karşı şimdiden tepki gösteriyor. Dolayısıyla kamuoyu desteği giderek daha da azalıyor.

Yapay zeka şirketlerinin faaliyet gösterme izni, birçok ülkede siyasi yelpazenin her iki tarafında da zaten ince buz üzerinde seyrediyor. Ve bu ince buzun altında, siyasi manzaralar değiştikçe, potansiyel olarak çok derin düzenleyici sular yatıyor. Dolayısıyla, CEO'lar ve yönetim kurulları sorumluluk almalı ve iş ve yatırım planlarını dünyanın üzerinde anlaştığı iklim hedefleriyle uyumlu hale getirmelidir.

Cop31’De Kritik Rapor Ortaya Çıktı (2)

Bu hedefler erdem gösterisi yapmak için konulmuyor. BM Paris Anlaşması, büyük teknoloji şirketleri de dahil olmak üzere her sektördeki her şirketi yerle bir edecek ekonomik ve insani bir felaketi önlemenin tek yoludur. Dolayısıyla, tüm firmalar güvenilir iklim hedefleri belirlemeli ve bunları gerçekleştirmelidir.

Hali hazırda elde edilen kazanımların üzerine inşa ederek verimliliğe yatırım yapın. Ayrıca enerji ve su kullanımını şeffaf bir şekilde açıklayarak yerel kaynakları korumalı ve etkilenen topluluklara sürekli olarak dinlenen anlamlı bir ses vermelidir. Ayrıca veri merkezlerini de yenilenebilir enerjiyle beslemeliler. Temiz enerji üretimi, talebin artmasıyla birlikte, maliyetler kamuya veya diğer sektörlere yüklenmeden eklenmelidir.

Antalya Iş Dünyasına Yapay Zeka Uyarısı (1)-1

Verimlilik artışları memnuniyet verici, ancak sektör büyümeye devam etse bile, bu artışların toplam emisyonlarda düşüşe dönüşmesi gerekiyor. Özetle, firmaların iklime gerçek faydalar sağlayabileceklerini göstermeleri gerekiyor. Gelecekteki emisyon tasarruflarına dair iddialar, iklim felaketlerini daha da kötüleştiren mevcut artan kirliliği mazur gösteremez. Türkiye ve İTÜ'nün çalışmaları, önümüzdeki uzun yolculuğun ilk adımlarıdır. Yapay zekâ, İngiltere'nin gelecek yılki G20 Dönem Başkanlığı'nda ve önümüzdeki yıllarda iklim tartışmalarında merkezi bir rol oynayacak.

Yapay Zekâ Harcamaları Türkiye Ekonomisini Yakaladı! İşte O Şaşırtıcı Rakamlar (2)

Enerji dönüşümü zaten iki farklı hızda ilerleme riski taşıyor. Yapay zekâ bu uçurumu kapatmaya yardımcı olmalı. Bu da gelişmekte olan ülkelerin karşılaştığı engelleri – finansmana erişim, bilgi işlem kapasitesi ve güvenilir verilere erişim ele almak anlamına geliyor. Ve ihtiyaçlarına göre tasarlanmış, uygun fiyatlı ve verimli araçları desteklemek.

Sel baskınlarından önce ailelere daha fazla uyarı veren araçlar. Çiftçilerin kuraklığa hazırlanmasına yardımcı olan araçlar. Elektrik şebekelerinin rüzgar ve güneş enerjisini daha verimli ve daha az israfla kullanmasını sağlayan araçlar. BM İklim Değişikliği Yapay Zeka Destekli İklim Eylemi Ödülü, bu tür çözümlerin belirlenmesine ve tanıtılmasına yardımcı olur. Bu yılın kazananı, Tanzanyalı Upendo Ernest Lyimo tarafından geliştirilen CLIMAID, iklim riski değerlendirmesini ve uyum planlamasını desteklemek için yapay zekayı, uydu bilgilerini ve yerel verileri bir araya getiriyor. Bu durum, gelişmekte olan ülkelerin bu teknolojinin geleceğini şekillendirmeye ve kazanımlarından pay almaya neden ihtiyaç duyduklarını vurguluyor. Yapay zekâ işte bu şekilde kamuoyunun güvenini kazanıyor ve iklim çözümü olarak yaygınlaşıyor.”

Muhabir: ABDULREZZAK KILIÇ