Antalya'da düzenlenen COP31 kapsamında sürdürülebilir üretim ve yeşil dönüşüm çalışmaları gündeme gelirken, Eti Bakır Sürdürülebilirlik ve Yönetim Sistemleri Direktörü Gamze Şen Topal, madencilikte kaynak verimliliği ve atık geri kazanımına yönelik uygulamalarını anlattı. Şen Topal, madencilik sektörünün yeşil dönüşümdeki rolüne değinerek, ‘‘Madencilik, bugün yaşadığımız hayatın ve özellikle yeşil dönüşümün vazgeçilmez sektörlerinden biri. Yenilenebilir enerji sistemlerinden elektrikli araçlara, enerji iletim altyapısından dijital teknolojilere kadar pek çok alanda metallere ihtiyaç duyuluyor. Mesele yalnızca doğal kaynakları ekonomiye kazandırmak değil, bunu nasıl yaptığımız. Biz sürdürülebilirliği kaynakların verimli kullanılması, üretimin çevresel etkilerinin azaltılması ve faaliyet gösterdiğimiz bölgelerde kalıcı değer oluşturulmasını birlikte ele alan bir yönetim yaklaşımı olarak görüyoruz’’ dedi.

‘‘BİR İŞLETMEMİZİN ÇIKTISINI BAŞKA BİR İŞLETMEMİZİN GİRDİSİNE DÖNÜŞTÜRÜYORUZ’’
Sürdürülebilirlik çalışmalarının üretim süreçlerine doğrudan yansımasının önemine değinen Şen Topal, ‘‘Sürdürülebilirliği enerji ve su verimliliği, sera gazı emisyonlarının azaltılması, atıkların geri kazanımı, iş sağlığı ve güvenliği, biyoçeşitlilik ve yerel toplumla ilişkiler gibi birçok başlıkta uyguluyoruz. Önemli bulduğumuz konu, bunların ayrı ayrı projeler olarak kalmaması. Çalışmaların üretim süreçlerine ve işletmelerin günlük kararlarına yansıması gerekiyor’’ diye konuştu.
Şirketin entegre üretim modelinde farklı işletmelerin üretim çıktılarının yeniden değerlendirildiğini belirten Şen Topal, ‘‘Samsun işletmemizde konsantre bakır cevherinden katot bakır üretirken atık gazdan asit ve bununla beraber gübre üretiyoruz. Kastamonu Küre İşletmemizde ortaya çıkan pirit konsantresini Mardin Mazıdağı tesisimizde hammadde olarak değerlendiriyoruz. Burada bakır, kobalt ve çinko gibi değerli metalleri geri kazanırken aynı entegre yapıda asit ve gübre üretimi de gerçekleştiriyoruz. Bir işletmemizin çıktısını başka bir işletmemizin girdisine dönüştürüyoruz. Mazıdağı tesisimizde yılda yaklaşık 500 bin ton ikincil hammaddeyi geri kazanıyoruz’’ ifadelerini kullandı.

‘‘12 BİN TON KARBONDİOKSİT EŞDEĞERİ EMİSYONUN ÖNLENMESİNE KATKI SAĞLADIK’’
Enerji verimliliği ve karbon yönetimi alanındaki çalışmalarına değinen Şen Topal, ‘‘İlk sürdürülebilirlik raporumuzda yer verdiğimiz verilere göre, enerji verimliliği projelerimizle 12 bin ton karbondioksit eşdeğeri emisyonun önlenmesine katkı sağladık. Aynı dönem için doğrudan faaliyetlerimizden kaynaklanan Kapsam 1 emisyonlarımızda yüzde 11 azalma raporladık’’ dedi.
Su yönetimi kapsamında gerçekleştirilen uygulamalara dikkat çeken Şen Topal, ‘‘2024 performansımız kapsamında sistem iyileştirmeleriyle 3,2 milyon metreküp su tasarrufu sağladık. Örneğin Küre'de proses suyunun yaklaşık yüzde 92'sini geri kazanarak yeniden kullanıyoruz’’ şeklinde konuştu.
Çevre bilincinin toplumda yaygınlaştırılmasına yönelik çalışmalara da değinen Şen Topal, ''Çevre Müfettişleri Projemiz kapsamında 4 bin 448 öğrenciye çevre farkındalığı eğitimi verdik. Çünkü çevre bilincinin üretim sahası dışında, toplumda da güçlenmesi gerekiyor'' ifadelerini kullandı.

‘‘ÖNCELİKLERİMİZİ HER SAHANIN ÖZELLİKLERİNE GÖRE BELİRLİYORUZ’’
Eti Bakır'ın farklı coğrafyalarda ve ekosistemlerde faaliyet gösterdiğine dikkati çeken Şen Topal, çevresel önceliklerin işletmelerin bulunduğu sahaların özelliklerine göre değiştiğini belirterek, ‘‘Artvin'de orman ekosistemleri ve yaban hayatıyla ilgili hassasiyetler öne çıkarken, Küre'de veya Siirt'te su yönetimi, arazi koşulları ve iklimsel etkiler daha farklı bir değerlendirme gerektiriyor. Bu yüzden bütün işletmelere aynı çevre uygulamasını kopyalamak doğru olmaz. Ortak bir kurumsal yaklaşımımız var; ama önceliklerimizi her sahanın özelliklerine göre belirliyoruz’’ dedi.
İklim değişikliğinin işletmeler üzerindeki etkilerinin de değerlendirildiğini aktaran Şen Topal, ‘‘Bir yandan enerji tüketimimizi ve emisyonlarımızı azaltmaya çalışıyoruz; diğer yandan aşırı yağış, sıcaklık artışı veya su kıtlığı gibi fiziksel risklerin işletmelerimize olası etkilerini değerlendiriyoruz. Su tarafında ise kapalı devre prosesler, geri kazanım ve tüketimin izlenmesi öne çıkıyor. Daha verimli su kullanımı hem çevre üzerindeki baskıyı azaltıyor hem de işletmenin değişen iklim koşullarına dayanıklılığını destekliyor’’ diye konuştu.

‘‘REHABİLİTASYON YALNIZCA FİDAN DİKMEKLE SINIRLI DEĞİL’’
Madencilik faaliyetleri sonrasında gerçekleştirilen rehabilitasyon çalışmalarının başarısının yalnızca dikilen fidan sayısıyla ölçülemeyeceğini vurgulayan Şen Topal, ‘‘Tek başına kaç fidan diktiğimiz, bir alanın ne ölçüde iyileştiğini anlatmaya yetmez. Bizim bakmamız gereken şey, o fidanların ne kadarının yaşamını sürdürdüğü, zaman içinde nasıl geliştiği ve alanın yeniden doğal yaşamı destekleme kapasitesinin nasıl değiştiği’’ diye konuştu.
Rehabilitasyon sonuçlarını işletme ve saha bazında değerlendirdiklerini belirten Şen Topal, ‘‘Öncelikli göstergeler arasında fidan tutma ve gelişme oranları var. Bunun yanında toprağın durumu, yerel bitki örtüsünün gelişimi, erozyon gibi dış etkenler ve mevcutsa yaban hayatına ilişkin gözlem verileri de önemli. Eti Bakır'ın genel performansının yüzde 90 seviyelerinde olduğunu söyleyebilirim’’ ifadelerini kullandı.
Mazıdağı'ndaki rehabilitasyon alanında yaşanan orman yangınının çalışmalar üzerindeki etkisine değinen Şen Topal, ‘‘Yaklaşık 70 hektarlık rehabilitasyon alanının 23 hektarı orman yangınından etkilendi. Yangın sonrasında yaklaşık 28 bin 800 fidanla yeniden ağaçlandırma çalışması yapıldı. Performansı değerlendirirken sadece dikim sayısını değil, alanın maruz kaldığı iklimsel ve çevresel koşulları da birlikte ele almalıyız’’ dedi.
Sürdürülebilirliğin belirli bir tarihte tamamlanacak proje olarak görülmemesi gerektiğini vurgulayan Şen Topal, ‘‘Doğal kaynakları ekonomiye kazandırırken çevresel etkileri azaltan, kaynakları daha verimli kullanan, veriye dayalı kararlar alan ve doğal yaşamı gözeten bir üretim modelini geliştirmek istiyoruz. Sürdürülebilirlik bizim için her yıl ölçmemiz, gözden geçirmemiz ve daha ileri taşımamız gereken bir gelişim süreci’’ ifadelerini kullandı.





