Yunan mitolojisinden hepimizin bildiği bir efsane, Pandora’nın kutusu. Hikâye bakış açınıza göre farklı yorumlamaya çok açık. Bir de gelin psikoloji alanından bakalım.
Hikâye şu şekilde ilerliyor. Zeus, Prometheus’tan intikam almak için Pandora’yı yarattırır. Pandora, Antik Yunan’da ilk kadın olarak kabul edilir. Zeus, Pandora’yı Epimetheus a bir küple gönderir ve evlenirler. Bu küpü asla açmaması gerektiği söylenir. Pandora ise merakına yenik düşerek küpü açar. Kutunun içinde hastalık, hüzün, nefret, kıskançlık gibi kötülükler yeryüzüne yayılır. Engellemek isteyerek küpü kapatır ama içinde bir tek umut kalmıştır. Farklı bakış açılarında umudun kalması, yeryüzüne kötülükler yayılsa bile en zor, karanlık zamanlarda ayakta kalabilmeyi simgeler. Kayıp, acı, hüzün gibi anlarda insanın pes etmemesini, psikolojik dayanıklılığı sembol eder. Hayatın sadece mutluluktan ibaret olmadığını, zorluklar karşısında insanlığa direnme gücü verir. Bu mitolojik efsane insan psikolojisinin hem olumlu hem de olumsuz yönlerini sembolize eder. Kutunun açılmaması gerektiği kısmı bize psikolojik tepkiselliği yani yapılmaması gerekenin verdiği yoğun arzuyu, dürtüselliğin kurallara karşı gelmesini temsil ediyor. Belirsizliğe duyulan merak. İnsan zihni belirsizlikten hoşlanmaz. Pandora’nın kutusuna duyulan ve içinde ne olduğunun bilinmeyen kısmı zihinde belirsizliğe yol açıyor. Fakat burada umudu iki yönlü olarak görebiliriz. Umudun iyileştirici tarafı ve acı veren bir durumun kabullenilmesini güçleştirmesi. Umuda karşı bakış açımızda da çoğu konuda olması gerektiği gibi dengeli yaklaşmak önemli. Umut bizi hayata dair hayallerimize, planlarımıza karşı motive eder. Fakat umudun gerçek dışı inanışları bizi gerçeklikle -hayatla olan bağlantımızı koparabilir. Denge sağlandığı şekilde motive kaynağıdır.
Carl Gustav Jung’a göre, bu mitolojik efsane insanlığın bilinçdışındaki çatışmalarını anlatan bir metafor. Kutuyu bilinçdışının temsil ettiğini ve içindeki kötülükleri ise zihnimizin derinlerindeki bastırılmış içerikler olduğunu, ilkel dürtüsel kısımlarımız olduğunu söyler. Kutunun açılmadan önceki halinin insanın kendi karanlığından bihaber olduğu çocuksu masumiyeti temsil ederken, kutunun içinden çıkan kötülükleri uyanış olarak anlatır. Aslında, insanın içindeki kötülüklerle yüzleşmesinin kendisiyle bütünleşmesi olarak görür. Küpün içinde kalan umudu ise ruhumuzdaki iyileştirici, dengeleyiciliğini simgeler. Ne kadar üzücü, kırıcı, zor olaylar yaşanırsa yaşansın insanın içindeki iyiliği koruyabilmesini yeniden doğuşu gösterir bize. Özet olarak Jung bu efsanede kutunun açılmasını bir hata olarak değii, masumiyetten bilgeliğe geçmenin yolu olarak görür.
En başta belirttiğim gibi bu bir efsane ve farklı şekillerde yorumlanmaya çok açık. Fakat insan olarak kötü, yıkıcı olaylar deneyimlesek bile içimizdeki iyiliği koruyabilmemiz dileğiyle.
