Türkiye’de tarımsal üretimin en önemli sorunlarından biri, özellikle meyve ve sebze fiyatlarının dönem dönem üretim maliyetlerinin altında kalmasıdır.
Plansız üretim, pazarlama eksiklikleri, ihracat sorunları ve sürdürülebilir fiyat politikalarının oluşturulamaması gibi birçok neden sıralanabilir. Ancak bugün bunları bir kenara bırakalım.
Ürün para etmiyor. Peki, bu ürünü nasıl değerlendireceğiz?
Antalya Büyükşehir Belediyesi tarafından Bozova'da faaliyete geçirilen meyve ve sebze kurutma tesisi, bu soruya verilebilecek önemli yanıtlardan biri.
Aslında bu tesisin geçmişi oldukça eski. Elma üretiminin yoğun olduğu dönemlerde, bölge üreticisinin ürünlerini depolayarak fiyat dalgalanmalarından korunmasını sağlamak amacıyla soğuk hava deposu olarak kurulmuştu.
Mülkiyeti başlangıçta Bozova'ya ait olan tesis, zaman içerisinde yaşanan işletme sorunları nedeniyle önce İl Özel İdaresine, ardından Antalya Büyükşehir Belediyesine devredildi. Yıllarca atıl kaldıktan sonra bugün meyve ve sebze kurutma tesisi olarak yeniden faaliyete geçti.
İşletmesini de Büyükşehir Belediyesi iştiraklerinden EKDAĞ yürütüyor.
Ürünün para etmediği dönemlerde kurutularak katma değere dönüştürülmesi, üreticinin ekonomik kayıplarını azaltabilecek önemli bir uygulama.
Edindiğimiz bilgilere göre tesise üreticilerin ilgisi oldukça yoğun. Üreticiler, kilogram başına belirlenen hizmet bedelini ödeyerek ürünlerini kurutturup paketlenmiş şekilde teslim alabiliyor.
Ancak işletmeyle ilgili bazı iddialar da konuşuluyor. Özellikle bazı şirket yetkilileriyle ilişkili ürünlere öncelik tanındığı yönünde söylentiler var.
Bu iddiaların doğruluğunu bilmiyoruz. Ancak böyle bir uygulama varsa doğru olmadığını açıkça belirtmek gerekiyor.
Çünkü burası özel bir şirketin değil, kamu adına faaliyet gösteren bir belediye iştirakinin işlettiği tesis.
Hizmetin kimlere, hangi koşullarda ve hangi sırayla verileceği şeffaf olmalı. Üreticiler arasında ayrım yapılmamalı.
Bir başka önemli konu da işletmenin kârlılığı.
Elbette tesisin ekonomik olarak sürdürülebilir olması gerekiyor. Ancak bazı kamu yatırımlarının başarısı yalnızca elde ettikleri kârla ölçülemez.
Üreticinin zararını azaltan, ürünün çöpe gitmesini önleyen, istihdam sağlayan ve bölge ekonomisine katkı sunan bir tesisin toplumsal faydası da dikkate alınmalıdır.
Bozova'daki tesis geçmişte de üreticiyi korumak amacıyla kurulmuştu. Ancak yanlış işletme tercihleri ve çeşitli sorunlar nedeniyle işlevini kaybetti.
Bugün aynı tesis ikinci bir şans yakalamış durumda.
Antalya Büyükşehir Belediyesi ve EKDAĞ yöneticilerinin bu fırsatı iyi değerlendirmesi, şeffaf, adaletli ve sürdürülebilir bir işletme modeli oluşturması gerekiyor.
Türkiye tarımının en büyük sorunlarından biri, ürettiğimiz ürünleri yeterince katma değere dönüştüremememiz ve önemli miktarda ürünün ekonomik değerini kaybetmesidir.
Mesele yalnızca meyve ve sebze kurutmak değil, üreticinin emeğini korumaktır.
Bozova'daki tesis bunun için önemli bir fırsat.
Umarım geçmişte yapılan hatalar tekrarlanmaz ve bu tesis de heba edilmez.
