2030 artık uzak bir gelecek değil. Takvim yapraklarında yalnızca birkaç yıl uzakta duran bu tarih, insanlık için kritik bir dönüm noktası olarak görülüyor. Bilim insanları yıllardır iklim krizinin etkilerinin hızlanacağı konusunda uyarıyor.

Kuraklıklar, aşırı yağışlar, orman yangınları ve kitlesel göç hareketleri artık geleceğin değil, bugünün haber başlıkları arasında yer alıyor. Tam da bu nedenle Antalya'da düzenlenen COP31 İklim Zirvesi'nde açıklanan Birleşmiş Milletler'in yeni Afet Risk Finansmanı Platformu sıradan bir bürokratik girişim olarak değerlendirilmemeli. Çünkü bu sistem, dünyanın afetlere bakış biçimini değiştirmeyi amaçlıyor. Mantık oldukça basit: Felaket yaşandıktan sonra yardım toplamak yerine, felaket kapıdayken harekete geçmek.

Bugüne kadar küresel sistem çoğu zaman aynı senaryoyla işledi. Bir sel oldu, bir kuraklık yaşandı ya da büyük bir fırtına bir bölgeyi vurdu. Önce insanlar zarar gördü, ardından hasar tespit edildi, yardım çağrıları yapıldı ve kaynaklar bulunmaya çalışıldı. Ancak çoğu zaman yardım, ihtiyaç duyulan hızda ulaşamadı.

Oysa teknoloji artık bambaşka bir noktada. Uydular, meteorolojik modeller ve yapay zekâ destekli tahmin sistemleri sayesinde birçok afet günler hatta haftalar öncesinden öngörülebiliyor. Sorun, bilgide değil; harekete geçme kapasitesinde yatıyor.

2030'a giderken dünyanın önündeki en önemli soru da bu olacak. Elimizdeki verileri korumaya mı dönüştüreceğiz, yoksa felaketlerden sonra üzülmeye devam mı edeceğiz?

Yeni BM platformunun önemi burada ortaya çıkıyor. Amaç, risk ortaya çıktığında finansmanın otomatik olarak devreye girmesi. Çiftçinin mahsulünü kaybetmeden desteklenmesi, kuraklık başlamadan su yönetimi yatırımlarının yapılması, insanların evlerini terk etmek zorunda kalmadan korunması hedefleniyor.

Çünkü 2030'un dünyasında iklim krizi yalnızca çevrecilerin konusu olmayacak.

Bu kriz;

Ekonomiyi etkileyecek,

Gıda fiyatlarını belirleyecek,

Sigorta sektörünü dönüştürecek,

Göç hareketlerini hızlandıracak,

Şehirlerin planlanma biçimini değiştirecek.

Özellikle Türkiye'nin içinde bulunduğu Akdeniz Havzası, iklim değişikliğinden en fazla etkilenecek bölgeler arasında gösteriliyor. Bu nedenle 2030'a doğru su kaynakları, tarımsal üretim ve yangın riskleri ulusal güvenlik kadar önemli başlıklar hâline gelebilir.

Belki de önümüzdeki yılların en büyük değişimi, "yardım" kavramının anlamında yaşanacak.

Uzun yıllar boyunca insani yardım denildiğinde akla afet sonrası müdahale geldi. Ancak yeni dönemde asıl başarı, yardım ulaştırmak değil; insanların yardıma ihtiyaç duymamasını sağlamak olacak.

2030'a giderken dünyanın önünde iki yol bulunuyor.

Birinci yol, bugünkü alışkanlıkları sürdürmek. Felaketleri beklemek, ardından kayıpları telafi etmeye çalışmak.

İkinci yol ise riskleri önceden görmek, erken uyarı sistemlerini kullanmak ve finansmanı önleyici bir araç hâline getirmek.

COP31'de duyurulan girişim aslında bu ikinci yolun mümkün olduğunu gösteren güçlü bir işaret. Ancak asıl mesele platformlar, fonlar veya zirveler değil. Asıl mesele, insanlığın önündeki kısa zamanı nasıl değerlendireceği.

Çünkü 2030'a geldiğimizde geriye dönüp baktığımızda şu soruyu soracağız,

’’İklim krizinin geleceğini biliyorduk. Peki gerçekten hazırlık yaptık mı?’’