Kafkasya dünyada çok farklı etnik kökenin bir arada yaşadığı bir yer olup sadece Dağıstan’da 40’tan fazla etnik kökene sahip halkın yaşadığı ve 50’den fazla dilin konuşulduğu söylenmişti bana. Bu yüzden olmalı ki, Arap coğrafyacılar, Kafkas Dağlarına Diller Dağı demektedir.
Dil gruplarına göre bir tanımlama yapmak gerekirse, bu halkları üç grupta toplamak olanaklıdır. Bunlardan ilki, Kafkasya’nın yerli halklarıdır. İkincisi Hint-Avrupa dil grubundan olanlar ve üçüncüsü de Türk dil grubundan olanlardır. Sadece Dağıstan’da dili tanımlanmış on dört halk vardır.
Fakat etnik yapı ve dil farklılıklarına rağmen, Kafkas halkları arasında, köklü bir kültür birliği vardır. Şu anda benim görebildiğim kadarıyla Rusça, dil birliğini de sağlamaktadır, diye düşünüyorum.
Rusya Federasyonunun resmi tanımlamalarına göre Kuzey Kafkasya’daki başlıca halkların batıdan doğuya sıralanışı şöyledir. Adige, Çerkez, Abaza, Abhazlar, Nogay, Karaçay, Kabartay, Balkar, Oset, Çeçen, İnguş ve Dağıstanlılar. Fakat bölgede nüfusun çoğunluğu Rus’tur.
Bugün Kuzey Kafkasya’daki bu özerk cumhuriyetlerde, resmi dil Rusça olmakla beraber, ayrıca 20'den fazla yerel dil de resmi dil veya edebiyat dili olarak kullanılmaktadır. Rusça çok farklı etnik yapı ve dilden insanların ortak dili olarak, halklar arasında anlaşmayı sağlamaktadır.
Kuzey Kafkasya halklarından Karaçay, Balkar, Kumuk ve Nogaylarla Güney Kafkasya halklarından Misket Türkleri ve Azeriler Kafkasların Türk kökenli halklarını oluşturmaktadır. Güney Kafkasyadaki Ermeniler, Kuzey Kafkasya’daki Osetler ve Kafkaslara sonradan yerleşen Ruslar ise Hint-Avrupa dil gurubuna mensup halklardır.
Kafkasların güneyinde, Karadeniz kıyılarında Rusya’dan bağımsız, Gürcistan, Hazar kıyısında Azerbaycan devletleri vardır. Ermenistan Devleti ise Azerbaycan’ın batısında, Gürcistan’ın ise Güneyinde kalmaktadır. Ayrıca Gürcistan’da Abhazya ve Güney Osetya ile Azerbaycan’da Karabağ, tek yönlü bağımsızlıklarını ilan etmişlerdir.
Güney Kafkasya’da etnik anlamda beş tane yerli Güney Kafkas halkı bulunup bunlar Gürcüler, Megreller, Lazlar, Acaralar ve Svanlardır. Svanların Abhaz ve Adigelerle de tarihi ve kültürel bağları vardır.
